De groepenkast (vaak in de meterkast) verdeelt de stroom in huis over verschillende circuits (“groepen”) en schakelt automatisch uit als er iets onveilig is. Handig, maar ook verwarrend als er ineens een schakelaar omlaag klapt.
In deze uitleg leer je:
- welke onderdelen je meestal ziet,
- wat het verschil is tussen een automaat, aardlekschakelaar en hoofdzekering,
- wat je zelf veilig kunt controleren,
- en wanneer je beter een elektricien belt.
1) Groepenkast vs. meterkast: wat is wat?
In de volksmond zeggen mensen “meterkast” voor alles. Technisch gezien:
- Meterkast = de ruimte/kast waar de aansluiting en meters zitten.
- Groepenkast = het deel met de beveiligingen en groepen (jouw binneninstallatie).
Netbeheerders leggen dit onderscheid ook uit: alles rond de aansluiting/energieteller is van de netbeheerder; alles daarboven (zoals groepenkast, hoofdschakelaar en aardlekschakelaar) valt onder jouw installatie/verantwoordelijkheid. Zie bijvoorbeeld de uitleg van Enexis over “mijn meterkast”.
2) Dit zijn de belangrijkste onderdelen in een groepenkast
Hoofdschakelaar
De hoofdschakelaar zet in één keer (bijna) je hele huis spanningsloos.
Je gebruikt ’m bijvoorbeeld als je veilig wilt werken of bij een verdachte situatie (maar bij rook/vonken bel je meteen 112).
Aardlekschakelaar
De aardlekschakelaar beschermt tegen lekstroom (bijvoorbeeld via vocht of een defect apparaat). Als hij afslaat, is dat een veiligheidssignaal.
Praktisch stappenplan als hij uitvalt vind je op:
Aardlekschakelaar slaat af: wat doen?
Installatieautomaten (groepen)
Dit zijn de “groep-schakelaars” die uitvallen bij overbelasting of kortsluiting in één circuit (bijv. keuken, woonkamer, wasmachinegroep).
Meer over storingen:
Aardlekautomaat (combination)
Sommige kasten hebben per groep een aardlekautomaat: dat is een automaat én aardlekbeveiliging in één. Voordeel: als hij afvalt, ligt meestal maar één circuit eruit.
Kookgroep / fornuisgroep
Voor elektrisch koken (vaak inductie) zie je vaak een aparte oplossing zoals een kookgroep. Die is bedoeld voor hogere belasting dan een standaard groep.
Slimme meter / elektriciteitsmeter
Dit is de meter die je verbruik meet. Meestal zit die onder of naast de groepenkast. De meter zelf is doorgaans eigendom van de netbeheerder (verschilt per situatie/gebied).
Hoofdzekering (belangrijk: meestal niet van jou)
De hoofdzekering zit “aan de netbeheerder-kant” en beveiligt de aansluiting als geheel. Netbeheerders leggen uit dat je hier niet zelf aan moet werken en dat deze doorgaans verzegeld is. Voor uitleg kun je o.a. kijken bij:
3) Hoe werkt het in de praktijk? (simpel uitgelegd)
- Alles werkt normaal: alle schakelaars staan omhoog/aan.
- Één groep valt uit: probleem zit meestal in dat circuit (apparaat, stekkerdoos, kabel, of overbelasting).
- Aardlekschakelaar valt uit: er is (mogelijk) lekstroom in één van de circuits achter die aardlek.
- Hele huis valt uit: kan door hoofdschakelaar, hoofdzekering, of een netstoring komen.
Bij twijfel of het in de wijk zit: volg Stroomstoring: wat doen?
4) Wat kun je zelf veilig doen (zonder te sleutelen)?
Groepen logisch labelen
Als je kast niet (goed) gelabeld is, kun je veilig uitzoeken welke groep waar bij hoort:
- Zet één groep uit.
- Kijk welke stopcontacten/lampen het niet meer doen.
- Noteer dit (bijv. “keuken stopcontacten”, “wasmachine”, “bovenverdieping licht”).
Dit scheelt veel tijd bij storingen of als je een elektricien laat komen.
Eén-voor-één methode bij uitval
Als een groep of aardlek eruit klapt:
- Zet zware apparaten uit en trek stekkers uit.
- Zet de schakelaar weer aan.
- Sluit apparaten één voor één weer aan.
Blijft het uitvallen? Dan is het tijd om te stoppen en hulp in te schakelen.
5) Signalen waarbij je direct stopt
Stop met testen en schakel hulp in als je:
- rook/vonken ziet, of knetteren hoort
- brandlucht ruikt bij stopcontacten of schakelaars
- smeltplekken of verkleuring ziet
- warme/hete stekkers of stopcontacten voelt
Specifiek bij geurproblemen: Brandlucht uit stopcontact: wat moet je doen?
Is het onveilig of urgent? Kijk dan op: Spoed elektricien
6) Wanneer is je groepenkast aan vernieuwing toe?
Dit zijn veelvoorkomende redenen om een elektricien te laten beoordelen of je kast nog passend is:
- je hebt regelmatig uitval door overbelasting (nieuwe keukenapparaten, meer elektrisch verwarmen)
- je gaat (of hebt) inductie, warmtepomp, airco’s of laadpaal
- je kast is oud en onoverzichtelijk of heeft nog smeltzekeringen
- je mist logische verdeling of moderne beveiligingen
Wil je eerst kosten/keuzes helder krijgen:
- Elektricien kosten
- Wat kost een elektricien?
- Elektricien offerte aanvragen
- Goedkope elektricien: valkuilen
FAQ: veelgestelde vragen over de groepenkast
Wat is het verschil tussen een groep en een aardlekschakelaar?
Een groep (automaat) beveiligt één circuit tegen overbelasting/kortsluiting. Een aardlekschakelaar beveiligt tegen lekstroom en kan meerdere groepen “achter zich” hebben.
Mag ik de hoofdzekering zelf vervangen?
In de praktijk: nee. De hoofdzekering zit meestal in het deel van de meterkast dat onder de netbeheerder valt en is vaak verzegeld. Bij problemen neem je contact op met de netbeheerder of een erkend installateur.
Waarom klapt steeds dezelfde groep eruit?
Vaak door een defect apparaat, beschadigd snoer/stekkerdoos of overbelasting. Volg het stappenplan op Kortsluiting: wat doen? of Stop slaat door: wat doen?.
Mijn aardlekschakelaar slaat af en ik krijg hem niet meer aan—wat nu?
Zet alle groepen achter die aardlek uit en probeer opnieuw. Als hij dan nog afslaat: stop en laat het controleren. Zie Aardlekschakelaar slaat af.
